Frank Zappa | The Perfect Stranger

zappa

Toelichting voor de ZaterdagMatinee van 8 oktober 2016

Naar eigen zeggen componeerde Zappa al vanaf zijn veertiende ‘klassieke muziek’; toch werd hij uiteindelijk bekender als rockmuzikant. “Ik was nooit van plan rockmuziek te gaan maken”, aldus Zappa in een interview. “Ik wilde altijd serieuzere muziek componeren die je in concertzalen zou kunnen uitvoeren, maar ik wist dat niemand die zou gaan spelen. Ik realiseerde mij dat ik een band bij elkaar moest zoeken en rockmuziek moest gaan maken, wilde ik ook maar iets van wat ik componeerde laten klinken.”

Zappa’s eerste grote project waarin zijn popliefde en zijn klassieke achtergrond bij elkaar werden gebracht was 200 Motels uit 1972. Maar hij voelde zich pas echt serieus genomen als componist toen Pierre Boulez hem in 1984 uitnodigde om een aantal van zijn stukken op te nemen met het Ensemble intercontemporain in het IRCAM – het album ‘The Perfect Stranger’ was het resultaat.

Tijdens de repetities met Ensemble intercontemporain was Zappa niet al te zeer onder de indruk van de musici, van hun accuratesse, noch van hun interpretatie. Misschien was het wel uit ontevredenheid over de klassieke musici dat hij zijn Synclavier liet meespelen tijdens de opnames. Het mag tegenwoordig heel gewoon geworden zijn, elektronica in composities te gebruiken, in het midden van de jaren tachtig stonden deze technieken nog in de kinderschoenen. Met de Synclavier kon Zappa voor het eerst muziek componeren zonder de beperkingen van de menselijke musicus en kon hij op een ongehoorde manier geluid manipuleren door sampling en synthese.

In Zappa’s eigen woorden is het instrumentale The Perfect Stranger een staaltje absurdistisch muziektheater: “Vergezeld door zijn trouwe gypsy mutant industriële stofzuiger, voert een colporteur ongebreideld bokkensprongen uit met een slonzige huisvrouw. We horen de deurbel en de wenkbrauwen van de huisvrouw gaan op en neer terwijl ze het mondstuk van de stofzuiger tussen haar gordijnen ziet; het geluid van het zakje ‘demonstratievuil’ dat over de vloerbedekking wordt uitgestrooid; diverse bombastische tussenwerpsels die de spirituele kwaliteiten van chroom, rubber, elektriciteit en huishoudelijke reinheid representeren De hele transactie wordt vanaf een veilige afstand bekeken door Patricia, de hond in de kinderstoel.”